Ligji i ri për Sigurimin e Detyrueshëm Shëndetësor – Çfarë duhet të dijë çdo biznes dhe qytetar?
Me publikimin e Ligjit Nr. 10/L-028 për Sigurimin e Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor, Kosova po hyn në një fazë të re të organizimit të sistemit shëndetësor. Ky ligj krijon bazën për sigurim shëndetësor të detyrueshëm për qytetarët dhe bizneset, përmes një Fondi të veçantë shtetëror.
Çfarë ndryshon realisht?
Ligji parasheh që sigurimi shëndetësor të bëhet obligativ për shumicën e qytetarëve të Kosovës, përfshirë:
- të punësuarit;
- personat e vetëpunësuar;
- pensionistët që marrin pensione të tatueshme;
- dhe qytetarët e rritur që nuk mbulohen në kategori tjera.
Kjo do të thotë se, ngjashëm me kontributet pensionale, do të ketë edhe kontribute për sigurim shëndetësor.
Themelohet Fondi i Sigurimit Shëndetësor
Ligji themelon Fondin e Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor (FSDKSh), i cili do të:
- mbledhë kontributet;
- financojë shërbimet shëndetësore;
- kontraktojë spitalet, klinikat dhe barnatoret;
- menaxhojë listën e barnave të rimbursueshme;
- dhe mbikëqyrë të drejtat e të siguruarve.
Kush do të paguajë?
Financimi do të vijë nga:
- punëdhënësit;
- punëmarrësit;
- të vetëpunësuarit;
- pensionistët;
- dhe pjesërisht nga buxheti i shtetit për kategori sociale.
ATK do të ketë rol kyç në mbledhjen e kontributeve.
Çfarë përfitojnë qytetarët?
Personat e siguruar do të kenë të drejtë në:
- vizita mjekësore;
- trajtime spitalore;
- shërbime emergjente;
- analiza dhe diagnostikime;
- barna nga lista e rimbursueshme;
- kujdes specialistik;
- programe parandaluese dhe kontrolle sistematike.
Barnat nga lista e rimbursueshme do të ofrohen pa pagesë për të siguruarit.
Kategoritë që mbulohen nga shteti
Për disa kategori, kontributet do të paguhen nga shteti, përfshirë:
- përfituesit e ndihmës sociale;
- fëmijët nën 18 vjeç;
- studentët deri në 28 vjeç;
- personat me aftësi të kufizuara;
- veteranët dhe kategoritë e luftës;
- viktimat e dhunës në familje dhe trafikimit;
- personat e papunë që plotësojnë kriteret;
- pensionistët me vetëm pension bazik.
Çfarë ndodh nëse nuk paguhen kontributet?
Ligji është shumë i qartë:
Nëse kontributet nuk paguhen për 3 muaj radhazi, personi humb të drejtën për mbulimin nga sigurimi shëndetësor.
Në atë rast, qytetari duhet t’i paguajë vetë shërbimet sipas çmimores zyrtare.
Rëndësia për bizneset
Për bizneset, ky ligj sjell detyrime të reja administrative dhe financiare.
Punëdhënësit do të kenë obligim:
- regjistrimin e punëtorëve në sistem;
- deklarimin e ndryshimeve;
- pagesën e kontributeve;
- dhe mirëmbajtjen e përputhshmërisë me Fondin dhe ATK-në.
Mosrespektimi mund të ndikojë drejtpërdrejt në statusin e sigurimit të punëtorëve.
Digjitalizim dhe kontroll më i madh
Ligji parasheh krijimin e një sistemi të centralizuar digjital, ku do të lidhen:
- Fondi;
- ATK;
- Ministria e Financave;
- sistemi shëndetësor;
- dhe institucionet tjera relevante.
Kjo do të rrisë kontrollin mbi:
- pagesat;
- statusin e sigurimit;
- përdorimin e shërbimeve;
- dhe parandalimin e abuzimeve.
Përfundim
Ky ligj është një nga ndryshimet më të mëdha në sistemin social dhe financiar të Kosovës në vitet e fundit. Ai prek drejtpërdrejt bizneset, punëtorët, profesionistët e lirë dhe qytetarët në përgjithësi.
Në praktikë, kjo do të thotë:
- më shumë formalizim;
- më shumë raportim;
- detyrime të reja financiare, 3.5% nga punëdhënësi dhe 3.5% nga punëmarrësi të pagës bruto;
- por edhe qasje më të organizuar në kujdesin shëndetësor.
Bizneset duhet të fillojnë përgatitjet sa më herët për mënyrën e deklarimit, llogaritjes dhe administrimit të këtyre obligimeve të reja.